Bewegen is goed voor de gezondheid. Maar heeft het echt zo’n positieve effecten? En hoeveel moet je dan bewegen? Volstaat het om wat meer te wandelen of moet je intensief aan het sporten gaan om de voordelen te voelen? En hoe zit het met de relatie met kanker want ook fitte mensen krijgen toch kanker? Veel vragen waar Dr. Erika Joos – hoofd revalidatie-arts van UZ Brussel – duidelijke antwoorden op heeft.

We moeten met z’n allen meer bewegen want dat heeft positieve gevolgen voor onze gezondheid. Maar wat zijn die positieve effecten dan?

Dr. Joos: “Door te bewegen verbeter je natuurlijk je conditie. Het heeft ook invloed op je hormonale evenwicht waardoor je je beter voelt. Bovendien hou je door beweging je gewicht onder controle. En dat is een belangrijke preventieve factor: overgewicht door een hoog vetgehalte is een enorme risicofactor voor ziekten, zoals diabetes. Maar dat is nog niet alles, door te bewegen versterk je je beenderen en het is goed voor je hart en bloedvaten. Een hele hoop voordelen dus.”

De gezondheidsvoordelen van bewegen zijn duidelijk. Maar hoeveel moeten we bewegen om effectief die voordelen te voelen? Komen we er met af en toe wat te stappen? Of moeten we echt aan het sporten?

Dr. Joos: “Om gezond te leven moet je minstens 5 keer per week 30 minuten een matige activiteit doen. Denk maar aan stappen. Of je kan 3 keer per week 20 minuten sporten. De WereldGezondheidsOrganisatie (WHO) raadt aan om per week minstens 9 metabole eenheden (MET) extra in te bouwen. De MET geeft aan hoeveel kilocalorieën per kilogram je verbrandt per uur. Als je 1 uur zit, verbruik je bijvoorbeeld 1 MET. 1 uur stappen staat voor 3 MET, 1 uur lopen is 6 tot 18 MET. Om gezond te leven, moet je dus minstens 9 MET per week verbruiken. Wanneer je dat doet is niet zo belangrijk. Heb je tijdens de week niet veel tijd om te sporten en ga je in het weekend 2,5 uur fietsen, dan is dat even goed voor je gezondheid als wanneer je de beweging spreidt over de week. Let wel op dat je tijdens de week niet volledig stilvalt. Kleine beweegmomenten inlassen vraagt niet veel tijd. Iedereen heeft tijd om de trap te nemen in plaats van de lift, of om rond te stappen wanneer je telefoneert. Je kan de tram nemen en een halte vroeger uitstappen of je auto op een kilometer van het werk zetten. Dat vraagt niet veel van je tijd maar levert wel positieve gezondheidseffecten. De mens is trouwens gemaakt om te stappen.”

Wanneer wordt bewegen sporten?

Dr. Joos: “Er zijn drie soorten activiteiten: dagelijkse activiteiten, recreatieve activiteiten en sport. Onder dagelijkse activiteiten vallen bijvoorbeeld wandelen, de trap opgaan, het huishouden doen en in de tuin werken. Recreatieve activiteiten gebeuren aan een lage intensiteit, zoals yoga, op je gemak fietsen of golf. Bij sport ga je aan een hoge intensiteit bewegen, denk maar aan judo, snel fietsen of fitness. De drie soorten activiteiten hebben allemaal positieve gevolgen voor onze gezondheid. Je hoeft dus niet te sporten om die effecten te krijgen. Belangrijk is dat je kijkt naar de duur van je activiteit. Je zal langer moeten bewegen dan sporten om hetzelfde resultaat te krijgen.”

Wat is de relatie tussen bewegen en kanker? Want ook fitte mensen krijgen toch kanker?

Dr. Joos: “Voor sommige kankers werkt bewegen echt preventief. Denk maar aan borstkanker, darmkanker en prostaatkanker. Voor andere kankers is de link minder duidelijk, bijvoorbeeld bij leukemie en andere bloedkankers. Door te bewegen ga je het risico om kanker te krijgen verkleinen. Maar er zijn natuurlijk nog andere risicofactoren, zoals erfelijke belasting. Daarom kan het toch gebeuren dat een sportief persoon borstkanker krijgt. Je kan het vergelijken met de straat oversteken zonder te kijken. Rijden er veel auto’s, dan is het risico groter dat je wordt aangereden dan als er weinig auto’s rijden. Maar ook al verklein je het risico door te zorgen dat er minder auto’s zijn, dan bestaat er toch nog altijd een kleine kans dat je wordt aangereden. Hetzelfde gaat op voor de kankerpreventie. Met beweging verminder je het risico maar er is nooit garantie dat je geen kanker krijgt. Bewegen is wel een preventieve factor die je zelf helemaal in de hand hebt. Het is bovendien goedkoop en het heeft geen nevenwerkingen. Medicatie heeft altijd nevenwerkingen.”

Wat als je dan toch ziek wordt? Helpt bewegen dan ook?

Dr. Joos: “Mensen die revalideren van hartproblemen of kanker moeten nog meer bewegen om een genezend effect te hebben. Eerst zorgen we dat zij terug op het basisniveau komen. Nadien bouwen we op naar 150 minuten beweging per week om een herval te voorkomen. Indien mogelijk drijven we vervolgens op naar 300 minuten beweging per week om een therapeutisch effect te krijgen. Dan zitten we aan 12 MET per week.”

En wat met het veel stilzitten? Is zitten echt het nieuwe roken?

Dr. Joos: “Er zijn vier belangrijke oorzaken voor kanker: leeftijd – hoe ouder je wordt, hoe meer kans op kanker – , roken, overgewicht door slechte voedingsgewoonten en stilzitten. Dus ja, we zitten te veel stil en dit is niet goed voor onze gezondheid. En dat begint jammer genoeg al op jonge leeftijd. Kinderen bewegen algemeen gezien veel te weinig. In UZ Brussel zijn we bij onze patiëntjes met een beweegclubje gestart. Zo leren zij – maar ook hun ouders – meer bewegen. En dat zou zich moeten doorzetten op school. Daar moeten kinderen leren om meer te bewegen in plaats van een hele dag stil te zitten.”

Hartelijk dank Dr. Joos voor deze boeiende uitleg. Bewegen is dus de boodschap. Om zo het risico op ziekten, zoals darm- of borstkanker, te verkleinen. Bovendien geef je op die manier een goed voorbeeld aan je kinderen. Dus … trek die stapschoenen maar aan!

Nog meer beweegtips? Download het handig boekje boordevol originele beweegtips.